Vanmorgen vond in CREA in Amsterdam de perspresentatie plaats van de nieuwe locatievoorstelling Polderjongens. Tijdens deze bijeenkomst maakte Theater Producties Twente de cast bekend en kreeg de aanwezige pers een eerste indruk van het verhaal, de muziek en de bijzondere locatie waar de voorstelling deze zomer te zien zal zijn.

Theater Producties Twente

Met Polderjongens voegt Theater Producties Twente opnieuw een hoofdstuk toe aan de reeks locatievoorstellingen waarin de geschiedenis van Twente centraal staat. Eerder maakte het gezelschap onder meer DOOR HET STOF over de Twentse textielindustrie, STORK! over de Hengelose machinefabriek en Het Verzet Kraakt, over de beroemde bankroof tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook nu vormt een waargebeurde gebeurtenis uit de regio het vertrekpunt voor een groots opgezet theaterstuk.

Een hoofdstuk uit de Twentse geschiedenis

Polderjongens speelt zich af aan het einde van de negentiende eeuw, wanneer tweehonderd arbeiders vanuit de armere noordelijke provincies naar Twente trekken om het Almelo-Nordhornkanaal uit te graven. Met niets meer dan een schop en een kruiwagen leggen zij een kanaal van 37 kilometer aan, bedoeld om de bloeiende Twentse textielindustrie via het water met het buitenland te verbinden.

Onder hen bevinden zich Rens Meppelink (Alexander Schuitema) en Geert Buter (Rein Hofman), die samen met zijn vrouw Siene (Els Damen) en zoon Jan (Mees Hilhorst) naar Twente vertrekt in de hoop op een beter bestaan. De leiding over het project ligt bij aannemer Van de Koolwijk (Harpert Michielsen), die samen met zijn dochter Anna (Sofia Ferri) in Almelo woont.

Het werk van de polderjongens was zwaar, de werkdagen waren lang en het loon bescheiden. De mannen houden elkaar op de been met humor, muziek, gevloek en kameraadschap, maar juist de stiltes zeggen soms meer dan woorden. Een belangrijk thema is de ontvangst van de arbeiders uit het Noorden. Hoe wordt er in Almelo gekeken naar deze ‘vreemdelingen’ die naar de stad komen om het zware werk te verrichten? Door zulke vragen krijgt het verhaal een verrassend actuele lading.

Liefdesverhaal

Om het historische verhaal persoonlijk te maken, verweeft schrijver Danny Westerweel fictie met historische feiten. Zo ontstaat een liefdesverhaal tussen Rens Meppelink en Anna van de Koolwijk. Hoewel zij uit totaal verschillende werelden komen, vinden zij herkenning in elkaars ambitie en intellect. Rens voelt zich gevangen in de klasse waarin hij opgroeide en leerde als enige uit zijn omgeving lezen. Anna loopt juist aan tegen de beperkingen die vrouwen aan het einde van de negentiende eeuw opgelegd krijgen. Hun onmogelijke liefde vormt een menselijke rode draad door het verhaal.

Ook maatschappelijke thema’s krijgen een plek in deze voorstelling. Wanneer de aannemer de lonen wil verlagen, komen de polderjongens in verzet en breekt een staking uit. Daarmee vertelt Polderjongens niet alleen een verhaal over arbeid en saamhorigheid, maar ook over sociale ongelijkheid en de strijd voor rechtvaardigheid.

Tegelijkertijd hangt er een tragische ondertoon over het verhaal. Nog voordat het kanaal zijn volledige betekenis kan bewijzen, wordt het ingehaald door de tijd. De opkomst van het spoor en steeds grotere schepen zorgen ervoor dat het kanaal uiteindelijk veel minder belangrijk wordt dan waarop was gehoopt. De mannen bouwden aan de toekomst van Twente, maar die toekomst ontwikkelde zich anders dan zij hadden kunnen voorzien.

Cast & Ensemble

De geschiedenis wordt in Polderjongens tot leven gebracht door een sterke cast, aangevuld met een twintigkoppig ensemble. Hoofdrollen zijn onder meer weggelegd voor Sofia Ferri, bekend van haar rol in Willem van Oranje en Alexander Schuitema, die afgelopen seizoen te zien was in de productie Murder on the Nile.

Schuitema vertolkt de rol van Rens Meppelink, een vooruitstrevende arbeider met een groot rechtvaardigheidsgevoel. Over zijn personage vertelde Schuitema dat hij zich nooit echt thuis heeft gevoeld binnen zijn sociale klasse. Juist doordat hij heeft leren lezen, kijkt hij anders naar de wereld en probeert hij aan de armoede te ontsnappen. Wanneer de lonen worden verlaagd, komt hij op voor zijn medearbeiders. Voor Schuitema is deze productie extra bijzonder, omdat zijn schoonfamilie in Almelo woont en hij zich daardoor verbonden voelt met de stad.

Naast de professionele cast speelt het ensemble een belangrijke rol. Deze amateurspelers komen allemaal uit de regio en zijn veel meer dan figuranten. Zij vertolken volwaardige rollen binnen het verhaal en velen van hen stonden ook al in eerdere producties van Theater Producties Twente op het toneel.

Creatives

Regisseur Anne de Blok omschreef het tijdens de perspresentatie treffend: “It takes a village.” Daarmee doelde zij op de grote groep makers die gezamenlijk aan deze productie werkt. Tijdens de presentatie kreeg ieder lid van het creatieve team de gelegenheid om een inkijkje te geven in het maakproces.

Het script en de liedteksten zijn geschreven door Danny Westerweel, die eerder dit jaar een Musical Award ontving voor zijn Nederlandse vertaling van Dear Evan Hansen. Uit de scriptlezing bleek direct zijn talent om historische feiten te verweven met levendige dialogen en ontroerende persoonlijke verhalen. Daardoor voelt de voorstelling niet als een geschiedenisles, maar als een meeslepend menselijk verhaal.

Decorontwerper Staf de Koninck presenteerde tijdens de bijeenkomst een maquette van het decor, waaruit bleek hoe intensief gebruik wordt gemaakt van de omgeving. Niet alleen de oever, maar ook het water zelf maakt onderdeel uit van de voorstelling. Lichtontwerper Wout Panis liet zien hoe dit decor optimaal wordt benut voor een dynamisch lichtontwerp. Omdat een deel van de voorstelling zich afspeelt terwijl de avond langzaam valt, krijgt het licht een belangrijke rol in de sfeer en de beleving. Samen zetten zij de uitdagingen die bij locatietheater komen kijken om in kansen.

Ook het geluid vraagt bij locatietheater om een andere aanpak dan in een theaterzaal. Geluidsontwerper Maarten Houdijk vertelde hoe tientallen speakers worden ingezet om ervoor te zorgen dat stemmen hoorbaar blijven én uit de juiste richting lijken te komen. Zo blijft ook op grote afstand duidelijk welk personage aan het woord is.

De kostuums worden ontworpen door Catherine Kuikens en Sasja Polder. Aan de hand van verschillende moodboards werd duidelijk hoeveel aandacht is besteed aan historische details. De verschillen tussen de sociale klassen zullen duidelijk zichtbaar worden in de kleding.

Gedurende de presentatie viel vooral de samenwerking tussen alle makers op. Het enthousiasme waarmee over de voorstelling werd gesproken, maakte duidelijk dat iedereen hetzelfde doel voor ogen heeft: een waardige ode brengen aan de arbeiders die met hun zware werk de ontwikkeling van Twente mogelijk maakten.

Muziek

Diezelfde samenwerking klinkt ook door in de muziek, die een belangrijke rol speelt bij deze voorstelling. Componist Laurens Goedhart schreef de muziek, die live zal worden uitgevoerd door een wisselende bezetting van het Wilminks Projectorkest onder leiding van Jos Pijnappel. Iedere speelavond staan ongeveer twintig musici op het podium, waaronder twaalf blazers.

Tijdens de perspresentatie klonk alvast het werklied Graaf maar door. De muziek maakte direct indruk. Rauw, energiek en een beetje donker. Het nummer ademt de zwaarte van het fysieke werk. De rijke liedteksten van Westerweel sluiten daar naadloos op aan en versterken de emotionele kracht van het verhaal.

Locatietheater aan het kanaal

Een van de meest bijzondere aspecten van Polderjongens is de speellocatie. De voorstelling wordt opgevoerd aan het kanaal in Almelo, precies op de plek waar de geschiedenis zich daadwerkelijk heeft afgespeeld. Daarmee vormt de omgeving niet slechts een decor, maar een wezenlijk onderdeel van de voorstelling.

Spelen in de openlucht brengt vanzelfsprekend uitdagingen met zich mee. Regen, wind en de ondergaande zon maken iedere voorstelling uniek. De acteurs zijn, net als de arbeiders van toen, overgeleverd aan de elementen. Voor het publiek is gezorgd voor een overdekte tribune, zodat de voorstelling onder alle weersomstandigheden comfortabel kan worden gevolgd.

Scriptlezing

Aan het einde van de perspresentatie werd een deel van de proloog gelezen. Hoewel het slechts een scriptlezing betrof, maakten het spel en het samenspel van de acteurs direct indruk. De personages voelen geloofwaardig aan en het verhaal weet vanaf de eerste scène nieuwsgierig te maken. De voorstelling ademt liefde voor de streekhistorie en brengt een ode aan de arbeiders. Het sterke script, de eerste indruk van het spel, de muziek en de ambitieuze vormgeving maken nieuwsgierig naar de première.

Polderjongens is uitsluitend deze zomer te zien, van 26 augustus tot en met 13 september 2026, aan het kanaal in Almelo. Een theaterbezoek is inclusief een driegangendiner en een drankje, waardoor een bezoek aan de voorstelling uitgroeit tot een complete avond uit.

Kijk voor meer informatie en tickets op: https://theaterproductiestwente.nl/producties/polderjongens/

Rowena Kat