De nieuwe Nederlandstalige muziektheatervoorstelling Kolja, die vanaf 3 september in vier Nederlandse theaters te zien is, vertelt een verhaal dat volgens schrijver Arthur Japin en sopraan Francis van Broekhuizen actueler is dan ooit. De voorstelling gaat over een dove jongen die zijn plek probeert te vinden in een wereld die draait om muziek, en over componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, die zijn homoseksualiteit noodgedwongen verborgen moet houden. Volgens Japin en Van Broekhuizen raakt het verhaal daarmee aan een vraag die opnieuw urgent is: hoeveel ruimte krijgen mensen om zichzelf te zijn?

“Als je het vergelijkt met de jaren zeventig, toen ik opgroeide, is er ongelooflijk veel bereikt”, zegt Arthur Japin. “Maar er zijn nu ook heel enge krachten bezig om die verworven vrijheden weer terug te draaien. Juist daarom is het belangrijk om verhalen te blijven vertellen die laten zien wat uitsluiting met mensen doet.” Voor Japin is het verhaal bovendien persoonlijk. “Van kleins af aan had ik het gevoel dat ik anders was. Er klopte iets niets. Ook werd me op mijn zesde verteld dat ik te lelijk was om te mogen bestaan. Vanaf dat moment ga je je eigen weg zoeken. Via het schrijven probeer ik lotgenoten te begrijpen: iemand die doof is in een horende wereld, iemand die homoseksueel is in een omgeving die dat afwijst. Uiteindelijk ontdek je dat wat je jarenlang als een gebrek hebt gezien, juist een kracht kan worden. Dat is misschien wel de belangrijkste boodschap van Kolja.”

Vrijheden niet vanzelfsprekend

Francis van Broekhuizen herkent zich hierin. Ze kwam pas op haar 29e uit voor haar lesbische geaardheid. “Ik was bang dat het opnieuw een reden zou zijn om buitengesloten te worden. Ik voelde me al anders door mijn zingen, mijn hobby’s en hoe ik eruitzag. Toen ik uiteindelijk uit de kast kwam, werd dat juist heel liefdevol ontvangen. Die opluchting had ik mezelf veel eerder gegund.” Toch zijn die vrijheden volgens Van Broekhuizen allerminst vanzelfsprekend. “Je ziet op allerlei plekken dat mensen zich weer minder veilig voelen om openlijk zichzelf te zijn. Als ik naar de Verenigde Staten ga, moet ik mijn hele Instagram censureren, anders kom ik het land niet in. Dat maakt mij bezorgd. Juist daarom vind ik het belangrijk dat Kolja laat zien hoe waardevol het is als mensen zichzelf kunnen zijn, zonder angst voor afwijzing.”

Over de voorstelling

Kolja is gebaseerd op de gelijknamige roman van Arthur Japin. De voorstelling vertelt het verhaal van de dove Kolja, die in het negentiende-eeuwse Sint-Petersburg wordt opgenomen in het huishouden van componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski en diens broer Modest. Terwijl Kolja leert zijn eigen stem te vinden, worstelen de broers Tsjaikovski met een samenleving die geen ruimte laat voor hun homoseksualiteit. De voorstelling laat zien dat juist wie buiten de norm valt, vaak een bijzondere veerkracht ontwikkelt. Het libretto is geschreven door Arthur Japin zelf. De muziek is van Bob Zimmerman en beweegt zich tussen opera, muziektheater en musical. Francis van Broekhuizen vertolkt de rol van gouvernante Sofja. Verder bestaat de cast onder meer uit Peter Bording, Aylin Sezer, Huub Claessens en de jonge tenor Olivier Kemler in de titelrol.

Ook toegankelijk voor dove en slechthorende bezoekers

In samenwerking met Stichting Het Roze Gebaar wordt bijzondere aandacht besteed aan toegankelijkheid voor dove en slechthorende bezoekers, met speciale aandacht voor queer personen met een auditieve beperking. Zo is er bij alle voorstellingen SDH-boventiteling. De inleiding die Arthur Japin, regisseur Jeroen Lopes Cardozo en Hendrik de Jong van Stichting Het Roze Gebaar voorafgaand aan de meeste voorstellingen geven, worden ondersteund door een tolk NederlandseGebarentaal. Bezoekers ervaren daarbij hoe muziek als doof persoon fysiek kan worden beleefd,  bijvoorbeeld door trillingen.

Kolja is van 3 tot en met 23 september 2026 exclusief te zien in Chassé Theater in Breda, DeLaMar in Amsterdam, Stadsschouwburg Utrecht en Theater Orpheus in Apeldoorn. De officiële première vindt plaats op 11 september in DeLaMar. Kijk voor meer informatie op: www.kolja.nl