Bij aankomst in de Sporthallen in Diemen hing direct die typisch verwachtingsvolle sfeer die hoort bij een première: geroezemoes, warme begroetingen en nieuwsgierigheid naar wat EDOG dit jaar op de planken zou brengen.

We werden vriendelijk ontvangen door Jeroen Vos, de voorzitter van de vereniging, die met zichtbaar trots kort vertelde over de totstandkoming van Verzet op Zolder — een productie waarin EDOG muziek, spel en geschiedenis op indrukwekkende wijze laat samenkomen.

Nog voor het doek opging, zette herkenbare muziek uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog de toon. Denk aan warme radioklanken met het lichte gekraak van de naald, het ritmische tikken van stofdeeltjes in de groeven van de grammofoonplaat uit die tijd en melodieën die je moeiteloos terugbrachten naar de jaren 40. Het publiek werd hiermee subtiel meegenomen naar de sfeer, spanning en intimiteit van de periode waarin het verhaal zich afspeelt.

Verzet op Zolder

Verzet op Zolder vertelt over de Diemense toneelvereniging, die tijdens de bezetting in Diemen, net als de rest van Europa, moeilijke tijden meemaakt. Het verhaal begint op nieuwjaarsavond in 1940, waarin de leden elkaar vrolijk gelukkig nieuwjaar wensen. Nog onwetend wat voor verschrikkingen er zich tijdens dat jaar én in de opvolgende jaren, zullen plaatsvinden.

Er ontstaat onenigheid in een zo hechte groep, als er keuzes gemaakt moeten worden die helaas bij die tijd hoorden. Keuzes als “Spelen we dit jaar een klucht, of zullen we een iets serieuzer protest-stuk ten tonele brengen?” “Laten we Joden nog toe bij de vereniging, of zullen we de zaken voor zijn door ze weg te sturen?”. Deze keuzes laten op gevoelige wijze zien dat ieder zijn eigen keuze maakt, die voor zichzelf op dat moment juist lijkt.

Terwijl buiten de oorlog woedt, probeert de vereniging hun menselijkheid, hoop en geloof in de toekomst vast te houden. Ze verzetten zich tegen het onrecht in de wereld van die tijd door met humor en satire in hun avondvoorstellingen, terwijl de Duitse bezetter denkt dat ze “De Spaanse Brabander” brengen.

De voorstelling is een eerbetoon aan moed, liefde en het gewone leven dat zelfs in ongewone tijden zijn weg vindt. Het verhaal is fictief, maar voelt door de oprechte spelbeleving en herkenbare details bijzonder echt aan.

Decor en sfeer

Bij binnenkomst was het decor al zichtbaar — eenvoudig, maar precies goed gekozen. Een knusse woonkamer uit de jaren 40, met verweerde meubels, een podium dat zowel de repetitieruimte als het voorstellingstoneel voorstelt en een goed geplaatste piano. Het podium was slim benut; met minimale middelen werd een tijdsbeeld neergezet dat overtuigend werkte.

Spel

Zowel de hoofdrollen als het ensemble maakten indruk. Waar in sommige amateurproducties figuratie nog wel eens ruis kan geven, werd hier duidelijk dat iedere speler een functie had binnen het verhaal. Zelfs in scènes met meerdere personages op het toneel wist ieder zijn of haar rol inhoud te geven — kleine ontmoetingsmomenten, een blik, een aanraking — alles stond in dienst van de hoofdscène. Het zorgde ervoor dat Verzet op Zolder voortdurend bleef ademen en levend voelde.

De hoofdrolspelers droegen de voorstelling met overtuiging en emotie, maar het was juist de kracht van het collectief die deze productie bijzonder maakte. Hier stond een groep mensen die elkaar versterkt, muzikaal en theatraal.

Met pakkende scènes, kwam de strijd uit die tijd tot leven. Met moeders die zich afvroegen of een opvoeding met ‘wees braaf en gehoorzaam, houd je aan de regels’, nog wel de juiste is geweest, als de regels van de maatschappij veranderen. Waar de tekst ‘te lang heb ik niet geluisterd naar hoe het echt met je gaat’ compleet weergeeft hoe de ouders zich voelen. Met verenigingsleden die zich onveiliger begonnen te wanen, of juist strijdbaarder werden en in het verzet gingen. Met een test of de vertrouwenspersonen van de vereniging nog wel te vertrouwen waren. Het verhaal kwam echt over.

Een aantal ensceneringen zijn zeer pakkend gekozen. Als ouders naar twee tegenover elkaar staande zoons kijken vanaf een afstand, voel je de innerlijke strijd. Als er 4 soldaten in een bad van licht opkomen uit 4 verschillende hoeken, voel je de spanning. Dit soort stijlkeuzes zorgden voor een volledige ervaring die amateurmusical naar een hoger niveau tillen.

Muziek en zang

Een bijzonder element van de voorstelling was het live orkest, bestaande uit zeven muzikanten. Onder leiding van Gerbrand van Kolck bracht het orkest de voorstelling tot leven met warme, zorgvuldig opgebouwde arrangementen. De livemuziek gaf elke scène diepte en maakte de emotionele lading van de liederen voelbaar — van ingetogen momenten van hoop tot krachtige passages van verzet.

De zangkwaliteit viel op door de balans tussen solisten en ensemble. De harmonieën klonken zuiver en vol; elke stem had zijn plek en samen deden ze de arrangementen van de voorstelling goed. Alle partijen waren helder hoorbaar, met een duidelijke dynamiek tussen spanning en rust.

Muzikale hoogtepunten waren toch wel het lied van Max (Bouke Moos), ‘pas je aan’, waarin een Joodse vader de gevoelige snaar weet te raken als hij voelt dat hij zich steeds meer moet aanpassen aan de nieuwe orde. Maar ook ‘mijn lied is mijn wapen’, het lijflied van dit stuk, komt goed binnen en doet recht aan de emotie van die tijd. Maar ook het speciale moment waar ouders terugblikken op het klein zijn van twee zoons, die in de oorlog beide een andere kant op gaan, waarbij de moeder in het midden probeert te blijven staan, brengt de onrechtvaardigheid en het verscheurende van de te maken keuzes naar boven.

In de tweede akte komt het lied ‘waarom haat je mij’ recht in het hart binnen. In dit lied vraagt Esther (Linda Damman) zeer direct aan een Duitse soldaat (Jennifer Schulze) waarom zij wordt gehaat, terwijl ze elkaar niet kennen. De zin ‘In mijn hart en mijn hoofd brand licht, daar leef ik, want daar ben ik vrij’ geeft aan hoe mooi en doordacht dit stuk is. De kracht in dit lied en de kwetsbaarheid waarmee het wordt gebracht, maar ook de radeloosheid van de vraag en het gevoel van onrecht, alles was er. Echt heel knap gedaan.

Wat tijdens dit stuk ook hielp was de afwisseling tussen hele gevoelige zware liederen en iets lichtere en zelfs vrolijke liederen, zoals mijn favoriet van de avond “de papapapagaai”, een lied uit het avondvullende satire-programma van de vereniging. Én een krachtig “powervrouwen” nummer, waarin spelers zich afvroegen wat er gebeurd zou zijn met de wereld als Ceasar, Napoleon of Hitler een vrouw zouden zijn geweest.

Met als laatste lied, dat als reprise na het slotapplaus kwam, maakte alles af. Kom maar hier, een lied dat met de hele cast werd gebracht en eindigde met een prachtige a capella harmonie, bracht het publiek zichtbaar in emotie.

Ook omdat het besef indaalde dat de oprichters van EDOG, de mensen die ooit het eerste zaadje plantten voor deze vereniging, het afgelopen jaar zijn ontvallen. Een zwaar, maar ook ontroerend mooi besef: dat de vereniging doorgaat waar een leven ophoudt. Dat hun liefde voor theater, muziek en samenzijn voortleeft in elke noot, elke scène en in iedereen die vandaag op dat podium staat.

Conclusie

Met Verzet op Zolder bewijst Musicalvereniging EDOG opnieuw dat amateurtheater allesbehalve amateuristisch hoeft te zijn. De voorstelling balanceert prachtig tussen ingetogen ontroering en muzikaal vakmanschap, en brengt het publiek dicht bij de mensen achter de oorlogsjaren.

Een warm welkom, herkenbare muziek, een sfeervol decor, sterk samenspel en een krachtig liveorkest maakten deze voorstelling tot een bijzonder, integer eerbetoon aan een verleden dat nooit vergeten mag worden.

Met spelers die zichtbaar genieten, een warmte die familiair aanvoelt en een vereniging die écht amateurmusicals naar een topniveau brengt.

Verzet op zolder is ook vandaag nog te zien in de sporthallen van Diemen.

Kaartjes zijn verkrijgbaar op https://www.edog.nl/kaartverkoop/  

Verslag en foto’s: Eline van den Vonder