Vroeger was alles beter, toch? Fijn was het toen Westerse witte vrouwen enkel hoefden te denken aan het huishouden en hun gezin, toch? Club Satelliet houdt in hun debuutvoorstelling TRADWIVES de musical precies die vragen tegen het licht. Aan bod komen onder andere ge-autotuned babygehuil, ribbon dance en eenzaamheid. Als dit voorproefje ietwat maniakaal klinkt, dan maak je borsten maar nat (of leeg). Het script, muziek en spel zijn van Judith Boesen, Sterre Verschoor en Elaine Hakkaart. De regie is in handen van Imke Smit en Roman Brasser doet de choreografie.

Niet geheel verrassend haakt TRADWIVES de musical in op een recent opgedoken trend: de tradwife. Vrouwen die zich identificeren met deze term, roepen doorgaans op (via social media) om terug te keren naar conservatieve genderrollen in Westerse maatschappijen. De Westers feministische strijd voor vrouwenrechten – toegang tot de arbeidsmarkt, reproductieve rechten en meer – heeft de traditionele, al dan niet natuurlijke orde tussen man en vrouw verstoord, zo klinkt hun geluid. Beter is: de vrouw doet de was, zorgt voor het eten, verzorgt de kinderen en gehoorzaamt haar man – natuurlijk met een onverstoorde glimlach.

Waarom dit verlangen naar het verleden? Moeten we het accepteren, wegdrukken, negeren? Gericht op het maken van frisse, brutale en vernieuwende musicals neemt Club Satelliet in deze voorstelling ons mee naar de Oud ‘s Gravendammerlaan, waar toeschouwers de tradwives en buren Holly, Molly en Polly ontmoeten. Deze drie vrouwen zijn het roerend met elkaar eens: er is niets beters én leukers dan thuiszitten en gewillig kinderen baren!

Als dat ongenuanceerd overkomt, dan kan dat kloppen. Holly heeft vragen bij die traditionele droom, wat voor spanningen zorgt met haar buurvrouwen. Op haar beurt ondervindt Molly, wanneer haar takenpakket zich uitbreidt, hoe moeilijk het is om al die verantwoordelijkheden te combineren. En Polly? Haar kandidaatschap voor de ‘Tradwife van het Jaar Award’ / de perfecte tradwife zijn komt met een prijs. Maar een goede (huis)vrouw lacht altijd, en dus kunnen de dames elkaar geen luisterend oor bieden. TRADWIVES de musical draait om de groei van deze drie hoofdpersonages en hun onderlinge relaties als tradwives, maar vooral als vrouwen. 

Dat dit verhaal over deze oorspronkelijk Amerikaanse trend ook relevant is in de Nederlandse context, blijkt uit de recente NPO documentaire ‘Meiden van traditie.’ TRADWIVES de musical is dan ook een hele actuele toevoeging aan het langzaam groeiende subgenre van feministische musicals in het Nederlandse musicallandschap. De voorstelling kenmerkt zich als verhaal door telkens impliciete verwachtingen en normen – iedereen wordt toch zwanger in de hoop een sterke zoon te baren? – heel expliciet te maken. Op het nieuws dat Molly een meisje krijgt, reageert deze stralende vrouw dan ook zonder twijfel en hard: “Kut.” Die dubbele lading – het is een lichaamsdeel geassocieerd met vrouwen én het is ongewenst – maakt TRADWIVES de musical speels, vooral in het begin. Het absurde idee dat drie vrouwen genaamd Holly, Molly en Polly toevallig naast elkaar wonen maakt ruimte voor een sterk script vol ironische grappen. Het enthousiasme waarmee Polly vertelt over de “Live Laugh Lamborghini”-podcast van haar man is een sublieme karikatuur van de conservatieve influencers waar de trend begon.

Sowieso is te zien dat de makers bij Club Satelliet kaas hebben gegeten van popcultuur, met name in de mid-century United States. Het decor van TRADWIVES de musical, bestaande uit drie gekleurde deuren, en monochrome kostuums doet denken aan de picket fence-cultuur uit de Amerikaanse suburbs; de uitdagende drieledige harmonieën hebben wel wat weg van doowop muziek; en de ingenieuze kolf-machine is typisch een Jetsons-achtige, mid-20e-eeuwse representatie van technologie. Met ook de elektronische sound van de muziek verwijst TRADWIVES de musical daarmee op slimme wijze naar de sociale mediaplatformen waarop de tradwives opkwamen (en associaties met The Stepford Wives en Don’t Worry Darling zijn ook zo gemaakt).

Gezien de ironie en het karikaturale spel staat vast dat de voorstelling nogal wat vindt van die romantisering van de huisvrouw. Naarmate het verhaal vordert, blijkt dat de kritiek daar echter niet stopt. De feministische activist mag dan wel alles weten over de genderstudies, maar is dat per se een ruimdenkend perspectief? En het combineren van familie met carrière, maakt dat elke vrouw (altijd) gelukkig? Na een grote confrontatie tussen Holly en Polly eindigt TRADWIVES de musical met een scene waarin de drie vrouwen een middle ground vinden: vrouw zijn is zwaar vanwege de hoge verwachtingen. Dat voelt wat dubbel: fijn dat Holly, Molly en Polly weer door een deur kunnen, maar wat betekent dit voor de individuele groei die ze hebben doorgemaakt? Zijn we weer terug bij het begin, waarin de vrouwen bijna verwisselbaar leken? Of is dat verlangen naar groei net zo goed dat waar de vrouwen zich los van willen maken? Juist in dit slotmoment blijven de ooit zo centrale relaties tussen de personages toch wat onderbelicht.

TRADWIVES de musical is een pleidooi voor nuance in discussies over vrouw zijn en vrijheid. Het zet theatraal en expliciet spel in om voelbaar te maken waar liberale, maar vooral conservatieve normen voor vrouwen tekort kunnen schieten. Talloze hilarische momenten en loepzuivere harmonieën later denk je wel twee keer na over de romantisering van tradwives. Een ludieke, effectieve aanzet tot genderrollen-dialoog, dat is TRADWIVES de musical.

Kijk voor meer informatie op: https://www.clubsatelliet.nl/

Verslag: Elle Zwinkels
Foto’s: Juliette de Groot