Tombola is een originele Nederlandse locatie-musical over een hechte volksbuurt die moet verdwijnen door stadsvernieuwing. Centraal staat Aad, een buurtbewoner die al zijn hele leven in de wijk woont en weigert te vertrekken wanneer de huizen en flats worden gesloopt. Aad zal niet wijken voor de sloopkogel en blijft hoe dan ook vasthouden aan zijn geliefde thuis. Terwijl verhuiswagens de laatste bewoners weghalen, botsen verschillende belangen: oude bewoners die hun thuis willen behouden, jongeren met andere dromen, ambtenaren en mensen die profiteren van de herontwikkeling.

De toon is niet alleen zwaar: het verhaal combineert humor, livemuziek, emotie en strijdlust. Het draait eigenlijk om vragen als: Wat maakt een plek tot thuis? Wie mag blijven, en wie moet wijken als een stad verandert?

Teksten die de wijk en haar bewoners laten dansen

Wat ontzettend is bijgebleven en waar ik graag mee wil beginnen is de manier waarop deze voorstelling speelt met tekst. De vorm is eigenzinnig, vernieuwend en echt van deze tijd. De muziekteksten dansen met de spelers door de zaal en maken het verhaal enorm beeldend. Een knap staaltje woordacrobatiek van Peer Wittenbols en Keimpe de Jong. Er is goed nagedacht over de invulling van de scènes en hoe bepaalde nummers hieraan kunnen bijdragen. De muziek wordt gespeeld door een 7-koppige live band die een mix van verschillende stijlen weet aan te spreken. De diversiteit die je in een volksbuurt verwacht wordt vooral door de invulling van instrumentkeuze en melodieën mooi naar voren gebracht. Daarbij is er goed gekeken naar wat elke speler aan kan en daarbij zijn passende keuzes gemaakt.

Kleurrijke bewoners

De volksbuurt wordt neergezet door 5 ‘’hoofdbewoners’’ die ieder een eigen verhaal hebben rondom de wijk. In deze troebele wijk blinkt Justus van Dillen enorm uit. De rol van Tony is er eentje die je niet snel vergeet wanneer je de zaal verlaat. Tony is energiek, bewegelijk en een opvallende verschijning te noemen. Justus weet Tony excellent neer te zetten en doet op menig moment de harten van het publiek smelten. Het is een karakter waarvan je eigenlijk niet wilt dat hij dichtbij je komt maar ongemerkt toch een plekje binnenin je weet te veroveren. Het is daarentegen ook een complex karakter dat prachtig tegen kleurt aan de rol die John Buijsman speelt. Naast dat Justus de rol fysiek opvallend goed neerzet weet hij je vocaal ook te verrassen. Zijn rol in Tombola zou een mooie eerste stap zijn voor een verder en nieuw avontuur in musicalland wat ons betreft.

Het kloppende hart van deze wijk is toch wel buurtbewoner Aad. Hier opgegroeid en heeft de wijk met argusogen zien veranderen. Vrijwillig zal Aad zijn wijk niet verlaten, dat doet hij nog liever tussen 4 planken en zijn voordeur, aldus Aad zelf. Een man waarbij botte scherpe humor en gepaste emotie hand in hand gaan. Hebben we John Buijsman al eerder in een rol als Aad gezien? Ja, dat hebben we. Maar wat zien we hem toch graag zo op het toneel terug. John Buijsman weet publiek meerdere keren alsnog te verrassen met zijn spel en inlevingsvermogen. Hoe Aad toewerkt naar het naderende einde van zijn wijk is betreurenswaardig te noemen en je voelt dan ook echt met hem mee. Het einde dat voor kippenvel weet te zorgen als hij zich voor het eerst echt eens uitspreekt over de situatie.

Het onderwerp eenzaamheid wordt ook pijnlijk duidelijk wanneer Juul Vrijdag als Roelie het geheel in komt lopen. Een dame die niet zozeer zelf in de wijk heeft gewoond maar wel een verbondenheid voelt via haar overleden man Jan. Op een ludieke manier weet ze het onderwerp op de kaart te zetten met een nummer dat gaat over boodschappenbriefjes. Ondanks dat je er als publiek om moet gniffelen laat het wel zien hoe serieus die eenzaamheid soms kan zijn. Zo zijn er meer van die momentjes waarmee Juul je weer even bij de les trekt en wederom met passende teksten het geheel kleur geeft. Hoe meer Roelie graag toegelaten wil worden hoe meer gesloten haar tegenspeler Aad wordt. Knap hoe Juul toch weet vast te houden aan dat gevoel van hoop en een toekomst in een situatie die allesbehalve rooskleurig is.

Het ensemble bestaat uit een groep enthousiaste spelers uit de regio. De hoofdbewoners zullen straks ook meegaan richting Rotterdam maar de koorleden worden afgewisseld. Er wordt bij locatie-theater en grote musicals vaker gebruik gemaakt van figuranten die zich verzamelen op een dorpsplein of mee helpen vechten tegen de bezetters. Vaak voegt het niet veel extra’s toe. In dit geval is dat anders. De koorleden zingen en zorgen voor een extra geluid tijdens de verschillende scènes. Het geheel ziet er mooi rustig uit door de verschillende blauwe tinten die we zien op het speelveld. Er is gezocht naar een mix van verschillende mensen die samen met de hoofdbewoners de dorpsstraten vullen. Ze worden slim ingezet en voegen daadwerkelijk iets toe aan dit verhaal.

Lastige wijk, soms lastig te vatten

Met dit materiaal en deze spelers was het aan Leopold Witte om het stuk sturing te geven. Geen gemakkelijke taak aangezien het verhaal erg dierbaar was voor hoofdrolspeler John. Overall zat het verhaal goed in elkaar maar had helaas hier en daar wat rafelige randjes. In het stuk komt met vlagen een postbode voorbij, gespeeld door Reza Mirjalali. Een uitgelezen figuur om toe te voegen aan het verhaal rondom deze wijk. Wij kunnen ons zo voorstellen dat de postbode zijn ronde doet en steeds meer mensen ziet vertrekken. Elke dag dat hij door de wijk loopt wordt het steeds leger wordt. Een gemiste kans wat ons betreft want het karakter wordt helaas minimaal ingezet. Naast dat Reza soms meespeelt neemt hij ook meerdere keren plaats in de band om met zijn instrumenten soms een Oosterse/Arabisch tintje toe te voegen. Een tintje die juist de diversiteit in de wijk ten goede was gekomen.

Daarbij hebben we het over een wijk die gesloopt gaat worden door de gemeente. De gemeente krijgt een gezicht door Gonca Karasu die de beleidsmedewerkster speelt die de wijk moet leegruimen. Met € 10.000,- + verhuisvergoeding in haar zak probeert ze Tony, Aad en de postbode te overtuigen om hun huis te verlaten. De dreiging van een uitzetting en de werkelijke sloop wordt niet genoeg aangezet om echt als dreiging te zien. Het komt in delen voorbij maar verdwijnt een beetje in de totaliteit van de randonderwerpen die ten tonele verschijnen. Daarbij heeft Gonca’s karakter zelf ook een diepere band met de wijk waardoor je haar beweegredenen soms niet helemaal snapt. Ja, ze wil het beste voor Aad maar zou ook moeten snappen waarom hij zijn geliefde wijk niet wil verlaten. Ondanks dat Gonca zelf het heel goed weet neer te zetten heeft ze te dealen met een lastig personage in dit geheel.

Als laatste het moment waarbij publiekslieveling Tony iets overkomt en het moment echt verstoord wordt door een jong stel op een bakfiets. Een brute onderbreking van een mooi moment en niet echt passend op die plek in de voorstelling. Zo zijn er meer momenten waarbij de bal voor open doel ligt en dan net niet over de lijn gaat. Voor een musical die verhalen vertelt over een volksbuurt die langzaam verdwijnt had ik gehoopt op net iets meer personages met mooie verhalen die zich langzaam terugtrekken uit de buurt.

Neemt niet weg dat het een verhaal is dat je door zijn omvang, locatie en erg goed spel alsnog bij je binnen zal komen. Tombola laat het echte leven zien en ook de lelijke kantjes waar je als mens tegenaan kunt lopen. ‘’Een boom kan zichzelf niet verplanten. Daar zal hij bij geholpen moeten worden’’. Maar wat als je niet op die hulp zit te wachten? En wat doe je met die herinneringen die in de grond geworteld zitten? Het is een stuk met humor, enorme gevatheid en dat soms verraderlijk dichtbij kan komen. Na afloop hoorden we verschillende mensen praten over een herkenbare situatie of iets wat ze zelf hebben meegemaakt rondom de onderwerpen in de show. Je hoeft dus niet per se zelf uit zo’n buurt te komen om jezelf ergens in te herkennen. Het verhaal spreekt het publiek voldoende aan om het nog uitgebreid te bespreken na afloop en weet mensen zichtbaar te raken.

Tombola is nu nog tot 31 mei te zien in IJsbaan Enschede en zal van 7 tot 21 juni afreizen naar de Piekfabriek in Rotterdam. Twee locaties die beide het verhaal kracht bij zetten en zorgen voor een extra dimensie.  Mede door de twee locaties is een unieke samenwerking tussen Het Nieuwe Luxor te Rotterdam en Wilmink Theater in Enschede ontstaan. Het is dat het Wilmink Theater een grootse renovatie ondergaat en Het Nieuwe Luxor eens iets met locatietheater wilde doen wat de twee bij elkaar bracht. Een mooie samenwerking die deze opvallende voorstelling teweeg heeft gebracht. Voor informatie over deze voorstelling en kaarten verwijzen wij je graag door naar: https://theaterproductiestwente.nl/producties/tombola/

Robert Bal