Het afstuderen aan een kunstvakopleiding is allang niet meer het louter braaf laten zien wat je de afgelopen vier jaar hebt geleerd. De jongste generatie theatermakers gebruikt het eindexamen steeds vaker als een vlijmscherp platform om maatschappelijke urgentie, rauwe emotie en brandende actualiteit te agenderen. Gisteren lieten Roos Pisa Cabo en Emma Davis, studenten Fontys Muziektheater, zien dat zij niet alleen performers zijn, maar bovenal makers met een duidelijke visie op de wereld. Waar de ene productie ons meeneemt naar een dystopisch, ecologisch ingestort Italië waarin de liefde als laatste strohalm fungeert, deelt de andere een rauwe, feministische knock-out uit in de boksring van de hedendaagse maatschappij. Een blik op twee grensverleggende eindexamenvoorstellingen die de vinger pijnlijk, maar broodnodig, op de zere plek van onze tijd leggen.

Roos Pisa Cabo – Zij slaat terug

In de spotlights van de theaterzaal hangt een broeierige, bijna tastbare spanning. Het publiek zit dicht op de huid van de acteurs. Hier wordt geen behaaglijk sprookje verteld, maar een bittere realiteit blootgelegd. In haar Fontys-eindexamenvoorstelling snijdt Roos Pisa Cabo een thema aan dat, hoe hard we ook hopen op vooruitgang, helaas nog altijd pijnlijk actueel en diep geworteld is in onze cultuur: bodyshaming en de objectivering van het vrouwelijk lichaam.

Roos kruipt voor haar afstuderen in de huid van Romy, een ‘rondeborddame’ bij professionele bokswedstrijden. Het is een wereld die geregeerd wordt door testosteron, waar de spotlights fel zijn en waar de meningen over hoe een vrouw eruit ‘hoort’ te zien bikkelhard en meedogenloos zijn. Romy is er om te behagen, om te glimlachen en om de rondes aan te kondigen. Totdat de grens wordt overschreden. Wanneer twee boksers — ijzersterk en intimiderend neergezet door Mante Ignacio en Colin Slingerland — denigrerende, seksistische en ronduit vernederende opmerkingen maken over haar uiterlijk, barst de bom. Romy pikt de toxische cultuur niet langer. Zij besluit niet meer te incasseren, maar slaat met verbale en emotionele kracht terug.

Ruw, puur en trefzeker muziektheater

Wat deze voorstelling zo onmiskenbaar ijzersterk maakt, is de tomeloze, rauwe gedrevenheid van Roos. Vanaf de allereerste seconde eist ze het podium op en trekt ze de toeschouwer aan de haren haar belevingswereld in. Haar pijn, haar diepe frustratie en de uiteindelijke allesverzengende woede zijn niet louter acteerwerk; ze zijn voelbaar in elke vezel van haar lichaam en komen onversneden en keihard binnen in de zaal. Je zit als publiek niet comfortabel te kijken, je zit op het puntje van je stoel. Onder de strakke, feilloze regie van Fons van Rongen wordt de spanningsboog vlijmscherp opgebouwd. Er is geen ruimte voor adempauze. De voorstelling wordt ondersteund door de trefzekere muzikale begeleiding van Koos van den Brekel. De muziek stuwt Romy voort, daagt haar uit en biedt een bedding voor de emotionele pieken en dalen. Het script, geschreven door Roos en Fons zelf, blinkt uit in directheid. De dialogen en monologen zijn herkenbaar, wars van intellectuele opsmuk of theatrale clichés, en juist daardoor zo ontwapenend en confronterend.

De boksring als arena van het leven

Het decorontwerp is minimalistisch, maar blinkt uit in doeltreffendheid. Op het toneel staan slechts een boksring en twee simpele banken. Meer heeft deze voorstelling ook niet nodig om de complexe innerlijke en uiterlijke strijd van Romy te verbeelden. De boksring ondergaat gedurende de voorstelling een fascinerende transformatie. Het is niet langer alleen de fysieke werkplek waar Romy haar rondes loopt, maar het transformeert tot een ijzersterke metafoor voor de maatschappelijke arena waarin zij — en met haar zoveel vrouwen — zich dagelijks moet verdedigen tegen de bevooroordeelde blikken, de ongevraagde oordelen en de verstikkende normen van de buitenwereld. De ring wordt een kooi, maar ook de plek waar ze haar eigen kracht herovert.

Een noodzakelijk statement

Met dit eindexamen bewijst Roos dat ze niet alleen een performer is, maar ook een authentieke theatermaker met een brandende urgentie. Mante en Colin fungeren als de perfecte antagonisten; hun personages maken de dreiging tastbaar, waardoor de uiteindelijke rebellie van Romy alleen maar meer impact krijgt. Roos levert met deze productie een even actueel als broodnodig statement af over grenzen, eigenwaarde en het opeisen van je eigen lichaam. Dit is geen vrijblijvend amusement, dit is muziektheater met een activistische boodschap én een enorme maatschappelijke vuist. Een fenomenale, emotionele knock-out die na het doven van de lichten nog heel lang blijft nazingen.
 

Emma Davis – Statues stories

De lichten dimmen en we worden direct meegezogen in een Florence dat we niet eerder zagen. De stad die ooit synoniem stond voor bruisende cultuur, overvolle straten en tijdloze kunst, ligt er nu leeg en stil bij. In deze dystopische setting — waarin de wereld pijnlijk tastbaar ten onder gaat aan de gevolgen van milieuvervuiling — lijkt de aarde eindelijk weer de tijd te hebben om op adem te komen. Tussen de brokstukken van de beschaving bewegen zich gebroken zielen en eenzame wezens, klampend aan de laatste resten van wat ooit was. Maar, zo laat deze indrukwekkende voorstelling zien: soms hoeven we de wereld alleen maar anders te bekijken om te vinden wat verloren is gegaan.

Een iconische ontmoeting in een opera-achtige setting

Midden in deze desolate, maar prachtig vormgegeven wereld, arriveert de welgestelde Amerikaanse moeder Margaret Johnson (Carmen Koster) met haar dochter Clara (Emma Davis). Wat volgt is een even herkenbaar als poëtisch sleutelmoment. Wanneer Clara’s hoed door een plotselinge windvlaag wordt weggeblazen op de grote piazza, is daar de knappe, jonge Florentijn Fabrizio Naccarelli (Wouter Tibboel) om hem op te vangen. Het is liefde op het eerste gezicht.

De chemie tussen Emma en Wouter is voelbaar vanaf de eerste seconde. Emma speelt de rol van Clara met een ontwapenende, naïeve en kinderlijk pure energie. Ze portretteert op meesterlijke wijze hoe een jong meisje voor het eerst wordt overweldigd door de brute, pure kracht van échte liefde, juist in een wereld die om haar heen instort.

Muzikale grootsheid en choreografische pracht

Wat deze productie écht naar een hoger niveau tilt, is de muzikale en visuele omlijsting. De complexe, bijna opera-achtige en diep romantische muziek — onder leiding van muzikaal leider Michiel Ballhuis snijdt door de ziel. De vocale prestaties zijn mede dankzij de ijzersterke coaching van Katrien Verheijden, Edward Hoepelman en Ivar Costenoble van een angstaanjagend hoog niveau. De zangpartijen weerspiegelen perfect de innerlijke strijd van de personages en de ecologische urgentie van het verhaal.

Choreografe Sabrina Gundlach, die zelf ook een indrukwekkende en symbolische rol als het ‘Standbeeld’ vertolkt, weet de stilte van de stad te vangen in adembenemende bewegingen. Het ensemble (Wessel Walravens, Maya de Bakker, Matthijs Tio, Meike Adelaar, Seppe Cromphout, Hannah Thyssen) zien we niet zoveel, maar hun krachtige stemmen horen we regelmatig. 

Meesterwerk 

Onder de strakke en visionaire regie van Anouk Beugels is dit script van Emma omgetoverd tot een meesterwerk dat schuurt, ontroert en waarschuwt. Het contrast tussen de harde realiteit van een stervende planeet en de kwetsbare, opbloeiende romantiek tussen twee jonge mensen laat de toeschouwer achter met een brok in de keel. Een voorstelling die bewijst dat zelfs in de donkerste tijden, de liefde de ultieme vorm van hoop blijft.

Een veelbelovende generatie met een luide stem

Hoewel de voorstellingen van Roos Pisa Cabo en Emma Davis qua setting en muzikale invulling enorm van elkaar verschillen, delen ze een onmiskenbare artistieke kern: een weigering om vrijblijvend te zijn. Beide producties laten zien dat theater in de eerste plaats een spiegel moet zijn. Of het nu gaat om de existentiële dreiging van een stervende planeet waarin we de menselijke connectie dreigen te verliezen, of om de micro-agressie van bodyshaming in een door testosteron geregeerde boksring; deze jonge makers eisen hun plek op het podium op met een overweldigende vuist.

Dankzij de strakke regie, de trefzekere muzikale ondersteuning en het indrukwekkende acteergeweld van deze kersverse alumni, laat Fontys Muziektheater zien een broedplaats te zijn voor authentieke kunstenaars. Als deze eindexamens een blauwdruk zijn voor de toekomst van het Nederlandse theaterlandschap, dan staat ons een stormachtig, geëngageerd en adembenemend mooi decennium te wachten.

Kijk voor meer informatie over de opleiding hier.

12...7