Op wat een zwoele zomeravond zou moeten zijn, maar helaas een regenachtige avond werd, opende Theaterproducties Twente haar deuren naar een nieuw theaterspektakel. Het slechte weer weerhield de cast van De Polderjongens niet om een prachtige voorstelling neer te zetten. Eigenlijk voegde de mistroostigheid van het weer juist iets extra’s toe.  Want net als de polderjongens vroeger, ging de cast door tot het eind.

Een complete ervaring

De avond begint met een 3 gangendiner, wat onderdeel uitmaakt van de gehele ervaring. De gerechten gaven een beeld van wat men vroeger at. Simpele, oer-Hollandse gerechten, zoals een soep en stamppot met stoofvlees, brachten je naar het gevoel van een werkkantine uit die tijd. Door iets te dicht op elkaar gezette stoelen, met een shared dining concept, gebeurde er iets moois. Er ontstond verbinding tussen de gasten, die elkaar van tevoren niet kende. Onverwachte gesprekken zorgde voor verrassende momenten. Met als afsluiter een traditie van het, per tafel, kloppen van één kom slagroom, ga je de voorstelling in met een gevoel van eenheid. En dat zette een fijne en warme toon voor de rest van de avond.

Het verhaal – de geschiedenis van de Polderjongens

De voorstelling start in het jaar 1889, aan het eind van het te vertellen verhaal uit de Almelose geschiedenis. Anna van de Koolwijk, een van de hoofdrollen van de voorstelling, ontvangt een brief die haar terug brengt in haar herinneringen, waarna het publiek wordt meegevoerd naar die tijd. Het brengt je naar de raadsvergadering waar het besluit wordt genomen, om een kanaal te graven van Almelo naar Nordhorn in Duitsland.

Vol hoop en goede moed starten 200 mannen de uitgraving van dit kanaal, die Almelo klaar moet maken voor de toekomst. De polderjongens. De hoop en de moed wordt echter steeds minder, als blijkt dat de ontberingen die ze moeten doorstaan, steeds zwaarder wegen. 6 dagen in de week, werkten zij van zonsopgang tot zonsondergang, voor een schamel loon die amper in de levensbehoefte voorzag. De inwoners van de stad zagen de komst van deze straatarme vreemdelingen niet zitten en dat lieten ze luid en duidelijk weten. Ook was het werk fysiek loodzwaar en niet voor iedereen weggelegd.

Als de duimschroeven door de aannemers en investeerders uit Duitsland steeds verder worden aangedraaid, ontstaat er steeds meer onrust onder de polderjongens. Is de droom het nog wel waard?

De cast speelt realistisch en doelmatig

Het stuk volgt meerdere verhaallijnen. Die van de aannemer en zijn eigenwijze, maar vrijgevochten dochter, Piet (Harpert Michielsen) en Anna (Sofia Ferri) van de Koolwijk. Een gezin dat huis en haard verlaat om als graafmedewerkers een nieuw bestaan op te bouwen, Siene (Els Damen), Jan (Mees Hillhorst) en Geert Buter (Rein Hofman). Én een graafmedewerker die, als enige geleerde, als informeel leider wordt opgeworpen bij de polderjongens; Rens Meppelink (Alexander Schuitema). Verder bestaat het ensemble uit 21 leden, die de entourage van het verhaal vervullen.

Allereerst valt op dat elke speler, hoofdrol of bijrol, in elke scène, een doel heeft en dat deze doelen geloofwaardigheid brengen aan de beleving. Zij het om uit te beelden dat de graafwerkzaamheden nog bezig zijn, zij het om heel passend de raad uit te beelden, die reageert op de investeringsvoorstellen, zij het als toevallige voorbijganger op de achtergrond in kledij uit die tijd. Dat zorgt ervoor dat het hele stuk bijna filmisch wordt. Het maakt het spektakel écht een totaalbeeld dat compleet is en blijft verrassen.

De hoofdrollen spelen de karakters realistisch en echt. De emoties uit de verschillende verhalen komen goed over en de opbouw, in combinatie met de pakkende liederen, houden je aandacht het hele stuk vast. Er zijn óók geen hele verrassende of verpletterende scènes, die je diep in je binnenste raken. Maar dat is ook niet nodig; het is gewoon goed, niet meer, maar zeker ook niet minder.

Aan het eind was er een verhaallijn die, zonder al te veel te verraden, niet heel veel toevoegde. Een moment wekte vooral verwarring op, en leek te zijn geschreven om uiteindelijk een situatie te forceren. Het was niet natuurlijk, er was geen opbouw naar het moment toe en de uitwerking ervan was ook niet passend in de climax waar het verhaal naartoe ging. Het eind klopte daardoor niet meer helemaal, zeker niet in de opbouw van de karakters die ze voor dat stuk hadden gebruikt. Eigenlijk een onnodige keuze.

De andere verhaallijnen waren juist wél gebalanceerd, boeiend, goed te volgen en zorgde voor een stuk met een goede opbouw, een kop en een staart. Er zat spanning in, je kon je met de karakters verbinden en er ontstond empathie voor de individuele keuzes die sommige karakters maakten. 

Wat nog extra aandacht verdient, was de mate van humor in het stuk. Deze was namelijk niet in het hele stuk aanwezig (en ook zeker niet nodig), maar áls het er was, was het scherp, recht voor zijn raap en zat het hele publiek te schateren. De balans tussen het serieuze en de grappen waren daardoor een welkome afwisseling en brachten het stuk nét de luchtigheid die nodig was op de juiste plaatsen. Ook hier weer niet te veel, maar precies goed.

Muziek die raakt

De muzikale begeleiding tijdens deze musical doet denken aan de opbouw van The Passion. Met pakkende ritmes, drums die de opbouw versterken en koorzang die op het juiste moment extra kracht toevoegt aan bepaalde nummers, word je van begin tot eind meegevoerd. Versterkt door de compositie van de verschillende lagen van het decor, maar ook door kleine handelingen die door het ensemble ritmisch worden aangevuld, zoals bij het maken van schepgeluiden op het juiste moment, is er telkens de juiste mate van spanning in de muzikale begeleiding.

De zang is zeker goed te noemen. Zowel in de kleine, gevoelige nummers als in de grote muzikale stukken merk je dat de kwaliteit van de stemmen van hoog niveau is. Ook hier geen hele grote hoogtepunten, maar tijdens het hele stuk consistent. Duetten waarbij stemmen op elkaar aansluiten, op het juiste moment ondersteuning van het koor, het zat goed in elkaar.

Entourage

Het voegt écht iets toe aan de sfeer, dat de voorstelling buiten plaatsvindt. Het podium bestaat uit een drijvende stelling in het kanaal, met verschillende lagen, maar ook met uitsparingen van drijvende plateaus waar de scènes zich op afspeelden. Achter het podium liep de grachtenkade langs, wat ruimte bood om ook daar een aantal scènes te laten plaatsvinden. In het kanaal lagen een aantal boten, die doelmatig diende voor bepaalde kamers of verschillende settings. De echt intiemere scènes werden dicht bij het publiek gespeeld, tussen de tribunes en het kanaal in.

Deze verschillende lagen bieden ruimte om te spelen met de afstand tot het publiek, te spelen met de afstand tussen spelers en zorgden tegelijkertijd voor een constante zoektocht, die soms ook enigszins afleidde, waar de scène zich bevond. Veel werd goed belicht, waardoor het goed te volgen was, maar soms was een scène net begonnen, zonder dat de aandacht van het publiek op de juiste plek was, waardoor je dan te laat door had wie er sprak en waar het over ging.

Halverwege de voorstelling begon het te regenen. Ondanks dat het publiek droog zit, speelt het stuk zich af onder de open lucht. De regen zorgde echt voor een extra lading aan het stuk. Het publiek had merkbaar te doen met de spelers, toen de regen nog een paar tandjes bij zette, maar het deed de scènes vooral goed. De mistroostigheid van de scènes kwam extra goed over.

Ook hier was het decor zeer doelmatig. De scènes waren herkenbaar genoeg om precies te weten waar het zich afspeelde. Met kleine toevoegingen als een schrijftafel of een barkruk, werd een omgeving snel gecreëerd. De kostuums waren herkenbaar; statige dames, ambtlieden of polderjongens, je wist precies wie waarbij hoorde.

Het enige wat miste, was het daadwerkelijke gevoel dat er een kanaal werd uitgegraven. Wel een gemiste kans, want daar ging het nu net over. Op een moment werden er een heel aantal scheppen weggelegd, maar vóór dat moment was er eigenlijk bijna geen schep te herkennen die daadwerkelijk heeft gegraven. Niet dat het per se miste, maar wel opvallend, gezien het de basis van het verhaal was.

Een mooie avond uit

Al met al is een bezoek aan de Polderjongens een ervaring die vanaf de binnenkomst tot het weggaan, blijft verrassen. Tijdens het diner hebben wij de verwachtingen gepeild bij verschillende tafelgenoten. Die verwachtingen zijn zeker nagekomen. Het is een waar spektakel, anders dan anders, het geheel komt goed samen en de entourage in de buitenlucht heeft echt iets bijzonders. Het brengt een geschiedenis die niet bekend is, tot leven. Met kwaliteit van het begin tot het eind.

De polderjongens is te zien tot 13 september en is het zeker waard om te bezoeken, als je verrast wilt worden door kwaliteit, lekker eten en met een goed gevoel wil terugkijken op een geslaagde avond.

Tickets zijn te krijgen via https://www.polderjongensvanalmelo.nl/

Foto’s en verslag: Eline van den Vonder