De tweede- en derdejaars studenten van Codarts Muziektheater spelen deze week hun ateliervoorstellingen. Voor dit uitdagende project zijn de klassen verdeeld in vijf groepen. Tijdens een avond waarop drie totaal verschillende producties werden gepresenteerd — Orbit, REACT en Het Zouthuis — bleek vooral hoe breed het artistieke spectrum van deze lichting reikt. Van vervreemdend absurdisme en psychologische beklemming tot confronterend familiedrama: de studenten tonen lef, vakmanschap en een opvallend volwassen speelstijl.

Orbit: gevangen in de wurggreep van de herhaling

Met Orbit leveren Jaap, Marthe, Davina en Iris een indrukwekkende en beklemmende proeve van bekwaamheid af. In een klinische sciencefictionsetting — compleet met alarmlamp, vaste stoelopstellingen en de opmerkelijke kamerplant Fernand — sleuren de personages Pi, Jos, Hendrik en Cee het publiek mee in een ijzingwekkende, absurde werkelijkheid.

De voorstelling blinkt uit in haar repetitieve structuur, waarin tijd langzaam alle betekenis verliest. Iedere cyclus begint opnieuw met dezelfde existentiële vraag: “Denk je dat het ochtend is?” Wat volgt is een verstikkende herhaling waarin de personages steeds verder vastlopen. De spelers bespelen zelf hun instrumenten en creëren live een nerveuze muzikale onderlaag die de spanning voortdurend opvoert. De eenzaamheid en het verlangen naar betekenis worden schrijnend voelbaar, onder meer in Hendriks tragikomische verhaal over een hert langs de weg. De sluimerende dreiging bereikt een kantelpunt wanneer blijkt dat Jos haar medicatie heimelijk heeft opgespaard. Haar weigering om zich nog langer over te geven aan de routine veroorzaakt de definitieve kortsluiting binnen het systeem. Wanneer de ruimte uiteindelijk bloedrood kleurt, barst alles open. De overgang van het bizarre ‘Baarmoederlied’ naar het forceren van de pilleninname is ronduit angstaanjagend. De muziek functioneert daarbij niet als begeleiding, maar als de pulserende hartslag van collectieve paniek.

Met strakke timing, poëtische zang en een desoriënterende muzikale taal weten de makers de essentie van het absurdisme te vangen: lachen om de diepste wanhoop. Orbit is vervreemdend, beklemmend en bijzonder overtuigend uitgevoerd.

REACT: de destructieve kracht van totale eenzaamheid

Met REACT presenteren Coumba, Sterre, Noah, Migiel, Aubanne en Alicia een vlijmscherpe muziektheatervoorstelling die diep onder de huid kruipt. De productie volgt David, een hyperintelligente buitenstaander die probeert te overleven tussen een emotioneel manipulatieve moeder, een afwezige vader en de wrede sociale codes van zijn omgeving. Een van de sterkste vondsten is het vloeibare rollenspel. Personages worden door meerdere spelers vertolkt; zowel David als zijn moeder wisselen voortdurend van gezicht. Deze vormkeuze maakt Davids isolement niet alleen persoonlijk, maar universeel. Het trauma wordt gedeeld, vermenigvuldigd en tastbaar.

Onder het mom van vriendschap ondergaat David een vernederende ontgroening bij ‘De Vrolijke Vrienden’, waar vrolijke kinderliedjes wrang contrasteren met stroboscopische chaos. Thuis wacht een minstens zo verstikkende werkelijkheid. Zijn moeder projecteert haar eigen tekortkomingen op haar zoon, wat uitmondt in een koortsachtige scène waarin meerdere ‘Davids’ tegelijk verschijnen en obsessief experimenteren met chemische brouwsels om zichzelf te transformeren. De voorstelling bereikt haar hoogtepunt tijdens een presentatie over kernsplijting. Terwijl David ogenschijnlijk rustig doceert over uranium, ontvouwt zich tegelijkertijd een verwoestende innerlijke monoloog. De opeenstapeling van afwijzing, eenzaamheid en gemiste kansen slaat om in een gevaarlijke radicalisering. Zijn besluit om “fucking nucleair” te gaan, voelt even onvermijdelijk als verontrustend. Het slotlied, gezongen onder een kil wit licht, snijdt door merg en been. Het fungeert als een requiem voor een beschadigd kind dat door zijn omgeving niet gezien werd.

REACT is een indrukwekkende en ongemakkelijke theaterervaring. Met sterk spel, een absurdistische kapstokdans en een feilloos gevoel voor spanningsopbouw tonen de makers zich meesters in het creëren van collectief ongemak.

Het Zouthuis: een volwassen meesterwerk vol pijn en zwarte humor

Met Het Zouthuis laten Annika, Bart, Wessel en Lotte van der Veen zien dat zij niet terugschrikken voor de zwaarste emoties. Wat begint als een afscheid rond de kist van een overleden baby in een vervallen duinhuis, ontvouwt zich tot een schrijnende familietragedie vol verborgen frustraties, onverwerkt verdriet en wrange humor.

De kracht van deze voorstelling zit in de voortdurende botsing tussen tragedie en banaliteit. Tegenover het rauwe verdriet van moeder Ilse staat de onmachtige, vaak egoïstische reactie van haar familieleden. De scherpe dialogen worden gespeeld met een indrukwekkend gevoel voor timing, ongemak en onderhuidse spanning. Juist de zwarte humor maakt de tragedie des te schrijnender. Een ongepaste onthulling over een borstvergroting of een zijden stropdas met vliegende varkens als cadeau voor een overleden baby zijn momenten die tegelijkertijd pijnlijk en hilarisch zijn. Ze tonen de totale machteloosheid van mensen die niet weten hoe ze met verlies moeten omgaan.

Wanneer vervolgens blijkt dat het familiehuis verkocht moet worden, stort het zorgvuldig opgebouwde evenwicht volledig in. Het moment waarop Theodoor letterlijk de wc-tegeltjes uit de muur wil slaan om zijn liefde te bewijzen, vormt een aangrijpend hoogtepunt. De scène legt genadeloos bloot hoe ver mensen kunnen gaan om hun verdriet niet rechtstreeks onder ogen te hoeven zien.

De cast speelt met grote overtuiging en opmerkelijke volwassenheid. Het resultaat is een voorstelling die ontroert, confronteert en nog lang blijft nazinderen.

Contrast

Het contrast tussen Orbit, REACT en Het Zouthuis laat precies zien waar het Atelier van Codarts voor bedoeld is: een artistieke proeftuin waarin studenten kunnen experimenteren, risico’s nemen en hun eigen stem ontwikkelen. Of het nu gaat om het beklemmende absurdisme van Orbit, de psychologische ontleding van eenzaamheid in REACT of de rauwe menselijkheid van Het Zouthuis, het niveau van deze lichting ligt opvallend hoog. De hele avond werd met grote gedrevenheid gespeeld en de studenten tonen niet alleen technische beheersing, maar vooral een indrukwekkend vermogen om complexe emoties geloofwaardig over te brengen.

Na deze drie producties zijn de verwachtingen voor de resterende twee groepen meer dan gerechtvaardigd. Als deze avond iets duidelijk maakte, dan is het dat de toekomst van het Nederlandse muziektheater in zeer talentvolle handen ligt.

Kijk voor meer informatie over de opleiding hier.