Première Vaslav: Het kleine paardje is nog niet vermoeid

Première Vaslav: Het kleine paardje is nog niet vermoeid

Met de woorden ‘Nu is het kleine paardje moe’ beëindigde Vaslav Nijinski in 1919 middenin een voorstelling zijn carrière, om vervolgens geen woord meer te zeggen. Op 16 maart 2014, 95 jaar later, beleefde de voorstelling over dit kleine paardje zijn première in het DeLaMar Theater in Amsterdam.

De grote impresario Diaghilev, leider van de internationaal befaamde Ballets Russes, reist aan het einde van de Eerste Wereldoorlog naar Zwitserland in de hoop zich met de legendarische danser Vaslav Nijinski te verzoenen. Vaslav zal hier na jaren weer voor het eerst optreden. Maar dan vindt Diaghilev Vaslavs echtgenote Romola dwars op zijn pad. Tussen hen ontbrandt een machtsstrijd die hun leven en dat van iedereen om hen heen voorgoed verandert. Lukt het Vaslav te ontsnappen aan de verstikkende jaloezie van Romola en de eerzucht van Diaghilev?

Het waargebeurde verhaal van de voorstelling, geschreven door Arthur Japin en gebaseerd op zijn boek, speelt zich af in 1919, voorafgaand aan de voorstelling die de terugkeer moet betekenen van Vaslav op het podium. Tussen de voorbereidingen voor dit optreden door, zien we de jaren voorafgaand aan dit optreden en hoe de hechte samenwerking tussen Vaslav en Sergej Diaghilev is verlopen. Paul Eenens, die oorspronkelijk de regisseur van deze voorstelling was, heeft zich na een aantal weken teruggetrokken. Gijs de Lange is ingesprongen voor de regie en met een fantastisch resultaat.

Vaslav-20

In zijn rol als Sergej Diaghilev keert Jeroen Krabbé na bijna tien jaar terug op het toneel en dat is heel fijn. Toen hij voor deze rol gevraagd werd – al eerder had hij zich uit interesse verdiept in dit personage, na het lezen van Japin’s boek – zei hij meteen ‘ja’ en wat een goede beslissing is dat geweest. Hij is van alle acteurs het meest op het toneel. De snelle schakelingen tussen emoties in gesprekken met onder andere Vaslav, waarin hij zijn liefde voor hem, maar ook zijn onzekerheid en de wil om hem groot te maken toont, komen erg goed tot zijn recht. Ook de humoristische kant die in zijn rol aanwezig is, speelt hij geweldig en met de komische timing die het nodig heeft. Vooral in de scène waarin zijn personage Romola ontmoet, kan Krabbe zich qua komische elementen uitleven, maar wel met een serieuze ondertoon die ervoor zorgt dat je begrip voor hem krijgt. Jeroen Krabbé neemt het publiek mee en zorgt ervoor dat het publiek zijn personage snapt.

Maarten Heijmans zet een uitmuntende Vaslav Nijinski neer. Hij staat voor de moeilijke taak om het publiek zijn briljante Ramses Shaffy-vertolking in de pas uitgezonden serie te doen vergeten en dat lukt hem zeker. Een paar overeenkomsten tussen beiden personages zijn er zeker wel, maar het lukt hem een totaal andere rol op een sublieme wijze neer te zetten. Dat hij een studie heeft gedaan naar hoe balletdansers in het dagelijks leven bewegen, is zeker te zien en werpt zijn vruchten af. Zijn lichaamshouding en beweging strálen een balletdanser uit. Ook de dans die Maarten Heijmans zelf uitvoert, is overtuigend. Met zijn charisma en iets mysterieus over hem heen blijft hij de aandacht van het publiek trekken. Hij geeft zich helemaal over in de rol met een prachtig resultaat. In deze rol bewijst Maarten Heijmans dus opnieuw dat hij een briljant acteur is die we hopelijk nog erg vaak terug gaan zien.

Vaslav-24

Noortje Herlaar speelt Romola Nijinski, de vrouw van Vaslav. De tweestrijd die haar personage heeft tussen enerzijds haar intense liefde voor de man op wie ze bij de eerste blik stapelverliefd werd en anderzijds de waarschuwingen en aanvallen van haar moeder en de bedienden met betrekking tot haar relatie met Vaslav, speelt ze erg goed. De wisselwerking met Maarten is, na samen in Ramses te hebben gespeeld, ook hier weer fantastisch. Hoogtepunt is de scène met haar moeder, waarin ze zichzelf verdedigt tegen de beschuldigingen en de andere dingen die haar moeder tegen haar zegt. Overtuigend speelt ze haar woede daarover, ook als ze zelf niets zegt. Na verschillende musicals heeft Noortje al verschillende acteerklussen op televisie gedaan, maar met deze rol bewijst ze dat het toneelspel haar ook heel goed past.

De rol van Emilia Markus, gespeeld door Beppie Melissen, is de meest komische uit de voorstelling. Als schoonmoeder van Vaslav zit ze in de lastige positie dat ze hem bewondert vanwege zijn talent, maar niets moet hebben van zijn eerdere relatie met Diaghilev. In een conflict hierover met haar dochter kan Beppie haar komische timing volop inzetten. Dingen die ze zegt zijn misschien zelfs eerder schokkend dan grappig, maar, onder andere ook door haar iets te over-de-top-kleding en haar eigen verwijzing daarnaar, wordt er meerdere keren hard gelachen in de zaal. Naast deze komische elementen zet Beppie de serieuzere kant van de rol ook goed neer.

Vaslav-12

Floris Verkerk en Hanne Arendzen hebben als bediende Peter en dienstmeid Lise, samen man en vrouw, een wat minder groot aandeel in de voorstelling dan de andere castleden, maar zeker niet onbelangrijk. De rustige en normale personages werken goed als tegenwicht tegen Vaslav en Romola, die toch wat minder doorsnee zijn. De tweedeling tussen het Vaslav willen helpen, maar het eigenlijk niet eens zijn met de hele situatie wordt mooi neergezet, net als de worsteling om een keuze te maken over hun verdere toekomst.

Naast de acteurs is er zeker een hoofdrol weggelegd voor het sublieme decor van Lez Brotherston. Geen doeken vormen de achter- en zijwanden, maar panelen die opgetrokken kunnen worden, bakenen het toneel af. Ook halverwege het toneel zitten panelen in de kap verborgen, waardoor snelle decorwisselingen op het achterste deel van het toneel kunnen plaatsvinden als die naar beneden worden gelaten. Ook de decors zelf zijn erg mooi en geven goed de sfeer weer van Rusland begin twintigste eeuw. Van balletzaal en hotelkamer tot een huis in Griekenland: alles ziet er beeldschoon uit. Datzelfde geldt ook zeer zeker voor de kostuums van Yan Tax.
Ook een noemenswaardig puntje is het gebruik van projectie. Op meerdere momenten in de voorstelling kijkt Vaslav als het ware naar zichzelf. Schaduwen van de ‘echte’ Vaslav zijn te zien op de houten panelen en het publiek ziet zijn wonderbaarlijk dansen, met soms echte foto’s tussendoor.

Vaslav-23

Is er dan geen enkel puntje van kritiek? Jawel: de voorstelling duurt twee uur en vijf minuten inclusief een pauze. Wellicht dat het nog beter werkt om gewoon een uur en drie kwartier achter elkaar door te spelen, zodat het publiek nog meer in het verhaal blijft.

De sublieme cast zorgt samen met het decor en de kostuums voor een fantastische middag of avond die je als theaterliefhebber eigenlijk niet mag missen.

Vaslav is nog tot en met 30 april exclusief in het DeLaMar Theater (Mary Dresselhuyszaal) in Amsterdam te zien.

Kijk voor meer informatie op http://delamar.nl/voorstellingen/2013-2014/vaslav/
Voor de fotoreportage klikt u hier. 
Foto’s bestellen ? Klik hier.
Verslag: Milco Feijnenbuik
Foto’s: Peggy de Haan

2018-02-22T21:30:11+00:0016/03/2014 20:45|

Leave A Comment