Musicalsites Milan van Waardenburg: Klokken luiden in Duitsland https://t.co/WHwCKqNLPZ https://t.co/2OtT2qaUah
ThatGirlFred RT @ThatGirlFred: Oh my god. The first ever article about 13 I can't even express this feeling guys... https://t.co/fHzcQiI1RZ
ThatGirlFred I remember being so overwhelmed by the press omg https://t.co/Kw7uY7gOvl
ThatGirlFred We look so much younger here howww https://t.co/uXuu5NCdKL
rogiervanluyken RT @Musicalsites: Maak kans op twee vrijkaarten voor 'The Full Monty'. Lees meer op https://t.co/z7lSeHwYKq #vrijkaarten #thefullmonty #mu
impact_theater RT @Musicalsites: Maak kans op twee vrijkaarten voor 'The Full Monty'. Lees meer op https://t.co/z7lSeHwYKq #vrijkaarten #thefullmonty #mu
Musicalsites Maak kans op twee vrijkaarten voor 'The Full Monty'. Lees meer op https://t.co/z7lSeHwYKq #vrijkaartenhttps://t.co/lfvOvUcELg

OPROEP: Minder muren, meer openingen, meer cross-over, meer onderling respect en waardering

Het valt me op dat het Nederlandse musicalgenre een andere, naar mijn idee soms onrechtmatige, positie heeft in de Nederlandse theaterwereld. Bij de toneelgezelschappen viert het postdramatisme (of het hypermoderne ‘metamodernisme’) hoogtijdagen. Musical wordt naar mijn idee onterecht te vaak geassocieerd met amusement en lage cultuur vanuit het intellectuele theaterveld. Ik zie minder cross-overs tussen genres en disciplines bij musicalacteurs dan bij andere acteurs. Ook is musicaltheater nog steeds zeer ondervertegenwoordigd in het theaterwetenschappelijke veld, hoewel daar bij de Universiteit van Amsterdam beweging in lijkt te komen.

Niels

Ik zag de afgelopen twee maanden 26 voorstellingen in België, Nederland en Duitsland. Ik ben volgens de Raad van Cultuur zoals ze dat noemen een culturele omnivoor. Ik bekijk en sta open voor alle genres: toneel, muziektheater, musical, opera, ballet, bewegingstheater en álles eigenlijk dat we onder theater verstaan. Van Toneelgroep Amsterdam tot Wunderbaum, van Nationale Opera tot Stage Entertainment. Ik ben het niet eens met de huidige positionering van musicaltheater in het Nederlandse theaterveld en in dit artikel wil ik dan ook een oproep doen om meer wederzijds respect en waardering voor elkaars vakgebieden te tonen.
Er ontstonden tussen mij en mijn medestudenten discussies over het musicalvak en de acteurs die zich daarin bewegen. Dat spoorde me aan tot een exploratief en kwalitatief onderzoek. Mijn frustratie over de afstand die ik hierboven schetste heb ik eerst uitgesproken naar regisseur Paul Eenens, later naar Leen Cogghe, Paul Donkers en musicalwetenschapper Sanne Thierens. Eenens herkent mijn observatie en heeft net als ik een achtergrond in de Theaterwetenschap. Hij pleit voor “Minder muren, meer openingen, meer cross-over, meer onderling respect en waardering”. Paul Eenens was een van de eerste studenten in Nederland die wetenschappelijk musical bestudeerde en dat heeft hem ver gebracht. Inmiddels is Paul een van de grootste musical-regisseurs/-dramaturgen van Nederland.

Leen Cogghe studeerde Theaterwetenschap aan de Universiteit Gent en heeft onder andere gewerkt voor Musical van Vlaanderen en Fontys Hogeschool voor de Kunsten. Ze is nu opleidingsdirecteur van de Academie voor muziek- en musicaltheater in Tilburg en daarnaast docent dramaturgie en docent musicalgeschiedenis. Ze pleit voor een grotere aanwezigheid van dramaturgie binnen haar opleidingen. Zo zou ze graag een verbinding leggen met het Theaterwetenschappelijke departement van de Universiteit van Amsterdam. Een prachtig initiatief naar mijn idee, waarbij studenten van beide academies zeer veel van elkaar kunnen leren.

Een Belgische opkomende entertainmentproducent Deep Bridge nodigde me uit om twee van hun nieuwe voorstellingen te bezoeken: Ridders van de Ronde Keukentafel en The Rocky Horror Show. Deep Bridge wil bruggen bouwen: genres en talenten te verbinden. Een filmacteur en kinderboekenschrijver (Mark Tijsmans) die zijn eigen boek tot musical bewerkt en dat vervolgens regisseert is volgens mij het schoolvoorbeeld van minder muren in de industrie. Ook in The Rocky Horror show komt die visie van de producent tot zijn recht: regisseur Stany Crets speelt in de productie ook de rol van verteller. Het lijkt alsof de theater/musicalcultuur in Vlaanderen een andere is dan die in Nederland. We moeten ons daar niet aan willen meten: in Duitsland, Engeland en Amerika neemt musical weer een andere positie in. Nederland moet het vooral op zijn eigen manier doen, maar liever nét even iets anders dan nu het geval is.

Het antwoord op mijn vraag werd tijdens een gesprek met acteur Paul Donkers voor nu beantwoord. Hij speelt op dit moment in On Your Feet en herkende zich in mijn frustraties en gedachten. Met Riet uit de Akkerstraat, zijn opleiding, zijn ontwikkeling en zijn producties legde hij uit hoe hij zich in het complexe theaterveld beweegt. On Your Feet is een andere voorstelling dan Fiddler On The Roof en daar zijn andere vakmensen voor nodig. Je maakt iedere keer theater vanuit andere perspectieven en disciplines. Zo moeten de dansers van On Your Feet acht voorstellingen per week spelen. Dat is fysiek zeer zwaar, maar zij kunnen/hoeven dan niet hoge c’s in de koortjes te halen. Sweeney Todd vraagt misschien niet om zo’n fysieke inspanning, maar zij moeten een wel ontzettend ontwikkelde stem hebben om de lastige composities van Sondheim te kunnen zingen. Daarnaast kiest het publiek uiteindelijk waar ze zelf heen willen: de een gaat naar Sunset Boulevard, maar de ander kiest voor Elisabeth in Concert. Weer een ander bezoekt Het Lijden Van De Jonge Werther van Toneelschuur producties en de operaliefhebber bezoekt Puccini’s La bohème van de Nationale Opera.

Is het een kwestie van smaak? Niet alleen dat: er zijn hele erg slechte musicals. Maar geloof me: er zijn ook echt hele slechte toneelstukken. En opera’s. En die worden ook door de grote BIS-gezelschappen gemaakt, niet alleen door de grote commerciële vrije producent Stage Entertainment. Commercie is geen vies woord, maar een heel gezonde term. Een term die juist, gezien de economische ontwikkelingen, steeds meer omarmd mag worden.

Ik geloof niet in dat ik nu het hele paradigma zoals dat er nu is kan en wil veranderen. De komende tijd ga ik me verdiepen in theaterwetenschappelijke literatuur van alle vormen van theater, maar in het bijzonder dat van musicaltheater. Mijn dringende oproep, om positiever en vreedzamer met elkaar om te gaan, is echt van groot belang. Ik hoop dat de boodschap van dit artikel je aanspoort om je mening te geven en om de discussie aan te gaan. Ik zie graag meer cross-overs, minder muren en absoluut geen schaamte voor musical. Ik hoop dat Thomas Acda en Ruut Weissman luid en duidelijk durven uit te spreken dat ze een musical met een grote M hebben gemaakt, dat fans van Ivo van Hove en Toneelgroep Amsterdam naar Lazarus gaan en dat Noortje Herlaar onbevooroordeeld bij Toneelgroep Amsterdam kan spelen.

En we zijn op weg: de Marathon met een regisseur die verschillende genres regisseerde (ook de verkeerde... #MeToo, maar los daarvan) en producties als Soldaat van Oranje, de Tweeling, Was Getekend Annie M.G. Schmidt en ook Fiddler On The Roof. Laten we van elkaars vak en expertise genieten en elkaar inspireren. Ik weet dat het als een cliché klinkt, maar het fijne van clichés: ze zijn eigenlijk altijd waar.

Over de auteur:
Niels van Doormalen is student Theaterwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en student Communicatie- en Informatiewetenschappen aan Tilburg University. Eerder studeerde hij aan MusicAllFactory Volwassenen en Fontys Hogeschool voor de Kunsten (Muziektheater vooropleiding). Hij is breed geïnteresseerd in theater, dramaturgie, kunst en cultuur, presentatie en sociale media. Alle uitspraken in deze tekst zijn die van de auteur, tenzij aangegeven met aanhalingstekens.

Portretfoto: Charlotte Grips Fotografie